Smartwatche, inteligentne pierścienie, opaski i sensory przyklejane do skóry przestają służyć wyłącznie do liczenia kroków. Coraz częściej umożliwiają regularny pomiar aktywności, tętna, rytmu serca, saturacji, temperatury, snu lub innych parametrów, które mogą wspierać monitorowanie pacjenta poza placówką medyczną. Rozwój consumer medical wearables łączy się bezpośrednio z rehabilitacją domową, opieką długoterminową oraz modelem hospital-at-home, w którym część obserwacji i świadczeń przenoszona jest ze szpitala do domu pacjenta.

Gdzie urządzenia ubieralne znajdują zastosowanie?

Pojęcie consumer medical wearables obejmuje szeroką grupę urządzeń dostępnych bezpośrednio dla użytkowników. Należą do nich między innymi smartwatche, opaski, pierścienie, mobilne rejestratory EKG oraz połączone z aplikacjami sensory monitorujące aktywność lub parametry fizjologiczne. Granica między urządzeniem wspierającym ogólny dobrostan a wyrobem medycznym zależy jednak od deklarowanego zastosowania, funkcji oraz sposobu wykorzystywania danych. Nie każdy wynik wyświetlany przez zegarek może być traktowany jako informacja diagnostyczna.

Jednym z najważniejszych obszarów zastosowania jest zdalne monitorowanie pacjentów z chorobami przewlekłymi. Dane zbierane poza gabinetem mogą uzupełniać obraz stanu zdrowia osób z chorobami układu krążenia, cukrzycą, zaburzeniami oddechowymi czy schorzeniami neurologicznymi. Przegląd obejmujący 80 badań nad urządzeniami noszonymi wykazał, że 85% analizowanych prac dotyczyło monitorowania już rozpoznanej choroby, a najczęściej wykorzystywanymi urządzeniami były zegarki i opaski. Jednocześnie autorzy podkreślili, że technologie te nadal nie są powszechnie zintegrowane z rutynową opieką kliniczną. (PLOS)

W rehabilitacji urządzenia konsumenckie mogą wspierać kontrolę aktywności, liczbę wykonywanych kroków, realizację zaleceń oraz stopniowe zwiększanie obciążenia. Przegląd systematyczny z 2024 roku, obejmujący 18 badań i 1754 pacjentów, wskazał, że informacja zwrotna pochodząca z urządzeń ubieralnych może zwiększać aktywność fizyczną. Rozwiązania te analizowano między innymi w ortopedii, rehabilitacji poudarowej i onkologicznej. Autorzy zaznaczyli jednak, że przed szerokim wdrożeniem potrzebne są większe badania oraz oceny efektywności ekonomicznej. (BMJ Open)

Wearables mogą być także częścią opieki długoterminowej i programów hospital-at-home. W takim modelu dane dotyczące parametrów życiowych lub aktywności są przesyłane do zespołu medycznego, który może reagować na niepokojące zmiany. Urządzenie nie zastępuje wizyty ani profesjonalnej oceny, lecz staje się jednym z elementów szerszego systemu obejmującego telekonsultacje, kontakt z personelem i określoną ścieżkę eskalacji. (JMIR)

Jakie problemy może rozwiązać zdalne monitorowanie?

Tradycyjna opieka opiera się w dużej mierze na informacjach zbieranych podczas pojedynczych wizyt. Tymczasem pomiędzy spotkaniami stan pacjenta, jego aktywność oraz przestrzeganie zaleceń mogą się zmieniać. Wearables częściowo wypełniają tę lukę, umożliwiając obserwację trendów w codziennym środowisku pacjenta, a nie wyłącznie podczas krótkiej oceny w gabinecie.

W rehabilitacji może to oznaczać lepszą kontrolę realizacji terapii domowej, poziomu aktywności oraz tolerancji obciążenia. W przypadku osób starszych i pacjentów przewlekle chorych dane mogą wspierać ocenę zmian mobilności, wydolności lub codziennego funkcjonowania. Zgodnie z założeniami inteligentnej rehabilitacji wartość urządzenia nie wynika jednak z samego gromadzenia pomiarów, lecz z możliwości powiązania danych z celem terapii i interpretacją specjalisty.

Przegląd systematyczny dotyczący przejścia pacjentów ze szpitala do domu objął 29 badań prowadzonych w 16 państwach. Zdalne monitorowanie wiązało się z pozytywnymi wynikami w zakresie bezpieczeństwa i przestrzegania zaleceń, a w części badań także z poprawą mobilności oraz stanu funkcjonalnego. Zaobserwowano również tendencję do ograniczenia ryzyka ponownych hospitalizacji, długości pobytu i liczby wizyt ambulatoryjnych. Wpływ na niektóre wyniki kliniczne i jakość życia pozostawał jednak niejednoznaczny. (Nature)

Oznacza to, że wearables nie powinny być przedstawiane jako samodzielne rozwiązanie wszystkich problemów opieki domowej. Ich skuteczność zależy od tego, kto analizuje dane, jak szybko personel reaguje na alerty oraz czy system zapewnia dalszy kontakt z pacjentem.

Co oznacza ten trend dla placówek i rynku MedTech?

Rozwój consumer medical wearables przesuwa uwagę z pojedynczego urządzenia na cały proces zarządzania danymi. Dla placówki kluczowe staje się nie tylko to, czy opaska mierzy określony parametr, ale również czy pomiar jest wiarygodny, możliwy do interpretacji i zintegrowany z dokumentacją oraz codziennym workflow personelu.

Istotnym wyzwaniem jest również nadmiar informacji. Automatyczne alerty mogą wspierać wcześniejsze wykrywanie pogorszenia stanu pacjenta, ale źle zaprojektowany system może generować liczne komunikaty o niewielkiej wartości klinicznej. Placówki potrzebują więc określonych progów alarmowych, procedur reagowania oraz wskazania osób odpowiedzialnych za analizę danych.

Równie ważne są wygoda i prostota obsługi. Ponieważ głównym użytkownikiem urządzenia jest pacjent, jego komfort, czas pracy baterii, łatwość zakładania oraz intuicyjność aplikacji bezpośrednio wpływają na regularność pomiarów. Jednocześnie producenci muszą uwzględniać walidację, bezpieczeństwo danych, wymagania regulacyjne oraz różnicę między funkcją przeznaczoną do ogólnego monitorowania zdrowia a zastosowaniem medycznym.

Dla rehabilitacji i opieki długoterminowej oznacza to rozwój modeli hybrydowych: część terapii i oceny odbywa się w placówce, a część monitorowania w domu.

Komentarz CKMED

Najważniejszym kierunkiem rozwoju consumer medical wearables nie jest dodawanie kolejnych parametrów do zegarka, lecz tworzenie wiarygodnego połączenia między pacjentem a zespołem medycznym. Dopiero gdy dane są odpowiednio interpretowane i wpisane w proces opieki, urządzenie konsumenckie może stać się realnym wsparciem rehabilitacji, opieki domowej lub monitorowania chorób przewlekłych. Warto więc obserwować nie tylko nowe sensory, ale również interoperacyjność, walidację pomiarów i modele organizacyjne umożliwiające bezpieczną reakcję na dane.

Jeśli chcesz porozmawiać o praktycznym zastosowaniu zdalnego monitorowania i technologii wearables w rehabilitacji, opiece nad pacjentem lub organizacji workflow klinicznego, pytanie lub zgłoszenie chęci rozmowy eksperckiej można przesłać poprzez formularz kontaktowy CKMED: https://ckmed.pl/kontakt/