Photon-counting CT (PCCT) staje się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju współczesnej tomografii komputerowej. Technologia pozwala uzyskiwać obrazy o wyższej rozdzielczości przestrzennej, zachowywać informacje o energii promieniowania i zwiększać efektywność wykorzystania dawki, co otwiera nowe możliwości w diagnostyce sercowo-naczyniowej, onkologicznej, neurologicznej, pulmonologicznej i układu mięśniowo-szkieletowego. W 2026 roku znaczenie tego segmentu dodatkowo wzrosło wraz z dopuszczeniem przez FDA kolejnej pełnowymiarowej platformy photon-counting CT, co poszerza konkurencję na rynku zaawansowanego obrazowania. Gdzie photon-counting CT znajduje zastosowanie? Kluczowa różnica między PCCT a klasyczną tomografią dotyczy sposobu rejestrowania promieniowania. Standardowe detektory energy-integrating detector (EID) najpierw przekształcają promieniowanie rentgenowskie w światło, a następnie sumują energię docierających fotonów. Detektory photon-counting wykorzystują półprzewodnik do bezpośredniego przekształcania pojedynczych fotonów promieniowania X w sygnał elektryczny. Mogą je nie tylko zliczać, ale również klasyfikować według energii. W praktyce oznacza to połączenie wysokiej rozdzielczości przestrzennej z obrazowaniem spektralnym. Informacja o energii promieniowania może wspierać różnicowanie materiałów i tkanek, ocenę rozmieszczenia jodu czy tworzenie map materiałowych. W przeciwieństwie do części klasycznych rozwiązań spektralnych dane wieloenergetyczne mogą być dostępne już z samej akwizycji PCCT, bez konieczności wcześniejszego wyboru specjalnego trybu badania. Zakres zastosowań jest szeroki. W kardiologii wyższa rozdzielczość i ograniczenie efektu „blooming” związanego ze zwapnieniami mogą poprawiać ocenę światła naczyń wieńcowych i stentów. W obrazowaniu klatki piersiowej PCCT może ułatwiać ocenę drobnych struktur płucnych, a w diagnostyce układu kostnego – niewielkich zmian, struktur kostnych czy okolic sąsiadujących z metalowymi implantami. Potencjalne korzyści analizowane są również w neuroobrazowaniu, diagnostyce jamy brzusznej, pediatrii oraz onkologii. Jakie problemy rozwiązuje nowa generacja detektorów? Jednym z ograniczeń klasycznej tomografii jest kompromis pomiędzy rozdzielczością obrazu, poziomem szumu i dawką promieniowania. Zmniejszenie rozmiaru elementów detektora nie zawsze przekłada się w prosty sposób na lepszy obraz, ponieważ konstrukcja konwencjonalnych detektorów powoduje straty części informacji oraz ograniczenia związane z szumem elektronicznym. PCCT zmienia ten układ. Bezpośrednia rejestracja fotonów pozwala ograniczać szum elektroniczny oraz stosować mniejsze elementy detektora, co zwiększa rozdzielczość przestrzenną. Przegląd opublikowany w „Radiology” w 2025 roku wskazuje na potencjalne korzyści w zakresie rozdzielczości przestrzennej, kontrastowej i czasowej oraz efektywności dawki. W wybranych zastosowaniach klinicznych opisywano również możliwość znaczącego obniżania ekspozycji w stosunku do konwencjonalnych systemów EID przy zachowaniu wymaganej jakości diagnostycznej. Drugim problemem jest ilość informacji dostępnych z pojedynczego badania. Klasyczna CT przedstawia przede wszystkim różnice w pochłanianiu promieniowania. PCCT dodaje warstwę spektralną, dzięki której możliwa jest bardziej szczegółowa charakterystyka materiałów i tkanek. Może to wspierać ocenę zmian wymagających różnicowania, ograniczać wpływ niektórych artefaktów oraz potencjalnie zmniejszać potrzebę wykonywania dodatkowych faz badania lub kolejnych badań obrazowych w wybranych scenariuszach klinicznych. Te zastosowania nadal wymagają jednak oceny dla konkretnych protokołów i populacji pacjentów. Technologia nie eliminuje przy tym znaczenia odpowiedniego protokołu badania ani interpretacji radiologa. Wraz ze wzrostem ilości danych spektralnych pojawia się potrzeba ich efektywnego przetwarzania, standaryzacji rekonstrukcji oraz integracji nowych typów obrazów z workflow pracowni. Co photon-counting CT oznacza dla rynku diagnostyki obrazowej? PCCT przechodzi obecnie z etapu pojedynczych wdrożeń do szerszej konkurencji technologicznej pomiędzy producentami. W marcu 2026 roku FDA dopuściła system GE HealthCare Photonova Spectra wykorzystujący krzemowy detektor photon-counting. Dokumentacja FDA wskazuje m.in. na bezpośrednią konwersję fotonów w sygnał elektryczny, akwizycję danych wieloenergetycznych oraz tworzenie obrazów wysokiej rozdzielczości i map gęstości materiałowej. System uzyskał wskazania obejmujące obrazowanie głowy, całego ciała, serca i naczyń. Dla placówek oznacza to, że ocena nowych systemów CT będzie coraz częściej wykraczać poza tradycyjne parametry, takie jak liczba warstw czy szybkość skanowania. Znaczenia nabierają rozdzielczość rzeczywista, możliwości spektralne, sposób zarządzania dawką, rekonstrukcja obrazów, ilość generowanych danych oraz integracja z istniejącym workflow diagnostycznym. Rozszerzanie oferty producentów wskazuje także, że photon-counting CT staje się odrębnym segmentem konkurencji na rynku wysokiej klasy tomografii. Komentarz CKMED Photon-counting CT warto obserwować dlatego, że zmiana zachodzi już na poziomie samego pozyskiwania danych, a nie wyłącznie ich późniejszego przetwarzania. Radiolog otrzymuje jednocześnie obraz o wysokiej rozdzielczości i informacje spektralne, które mogą zwiększać wartość diagnostyczną pojedynczego badania. Dla placówek kluczowe będzie jednak nie samo wdrożenie nowego detektora, ale wykorzystanie jego możliwości w odpowiednio zaprojektowanych protokołach, rekonstrukcji obrazów i workflow klinicznym. Jeśli chcesz omówić praktyczne zastosowanie technologii photon-counting CT w diagnostyce obrazowej oraz jej znaczenie dla organizacji workflow klinicznego i wsparcia decyzji medycznych, pytanie lub zgłoszenie chęci rozmowy eksperckiej można przesłać poprzez formularz kontaktowy CKMED.

W Klinice Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku odbyło się Dwudniowe, praktyczne szkolenie z obsługi urządzenia Ec...

Rosnące wyzwania w chirurgii – gdzie szukać rozwiązań? W obliczu rosnących wyzwań w chirurgii, takich jak niedobory personelu czy presja na skrócenie czasu h...

Fokalna terapia nowotworów prostaty, która staje się już standardem w wielu krajach, to przyszłość leczenia z poszanowaniem jakości życia pacjentów. Z ogromną s...